Thiền Kinh Lễ: Chuyên gia Hoàng Dương Bình chia sẻ về ý nghĩa việc thờ cúng tổ tiên của người Việt

  27/01/2016

“Đỉnh cao của pháp thờ cúng tổ tiên là làm cho Bụt trong con người Việt hòa với Tâm của Cha Trời mẹ Đất” – chuyên gia thiền định và tâm lý học Hoàng Dương Bình chia sẻ.

Tổ tiên sẽ trợ giúp chúng ta theo những cách rất tự nhiên và có ích, ít nhất là về sức khỏe tinh thần (Ảnh minh họa)

- Phóng viên: Xin chào chuyên gia, như vậy là ngày mà bà con người Việt mình chuẩn bị sửa soạn  bàn thờ tổ tiên dịp cuối năm đã đến gần, nhiều bạn đọc có hỏi về lịch sử và ý nghĩa tâm linh của phong tục thờ cúng tổ tiên cũng như cần  thờ cúng đúng cách để đem lại sức khỏe và may mắn? Là người nghiên cứu và ứng dụng thiền định vào môn tâm lý thực hành, xin ông chia sẻ đôi điều ? 

- Chuyên gia Hoàng Dương Bình: Chào bạn và xin chào bạn đọc. Người Việt mình giữ đạo lý uống nước nhớ nguồn và ăn quả nhớ người trồng cây. Tinh thần ấy phản ánh nét đẹp của đa số chúng ta khi lập bàn thờ tổ tiên. Tuy nhiên do những biến cố lịch sử mà ý nghĩa nguyên thủy của việc thờ cúng bị lãng quên.

Từ sự trong sáng thì phúc lành hiển lộ và ngược lại u minh sẽ dẫn dắt và cuộc sống xáo trộn, sức khỏe suy giảm. Tuy nhiên để nói làm thế nào đúng và sai là việc không nên vì mỗi người, mỗi gia đình, dòng họ, dân tộc có lịch sử tâm thức rất khác nhau, ta sẽ nói là làm sao cho hài hòa nhất trong điều kiện của mỗi người.

Để làm được điều đó cá nhân tôi  cũng có những trải nghiệm nhất định và chia sẻ sau đây xuất phát từ trải nghiệm  và nhận thức của chính mình. Có thể nói để thờ cúng sao cho tốt, nói đúng hơn là sao cho hài hòa  thì việc đầu tiên ta phải  hiểu lịch sử  thờ cúng của dân tộc mình.

Hiểu thì một cách tự nhiên, tổ tiên sẽ trợ giúp chúng ta theo những cách rất tự nhiên và có ích, ít nhất là về sức khỏe tinh thần.

- Vâng thưa ông, trở về lịch sử của phong tục này, theo như các nhà nghiên cứu thì văn hóa thờ cúng tổ tiên mới chỉ xuất hiện mấy trăm năm nay và là do chúng ta chịu ảnh hưởng của Nho giáoTrung Hoa ?

- Đúng và cũng không đúng.  Đúng ở hình thức thờ cúng chúng ta tiếp nhận văn hóa Nho giáo, nhưng không đúng ở chỗ  năng lượng tinh thần dẫn dắt cái sự thờ cúng ấy khác với tinh thần cơ bản của Đạo nho.

Qua thiền ngộ và tìm hiểu  tôi biết khởi thủy cha ông ta chỉ  thờ  tổ tiên âm linh, bậc sáng tạo ra muôn loài muôn vật,  đó là Cha Trời, Mẹ Đất và hình thức thờ là thờ bằng Tâm. Đây là hình thức thờ dựa trên nền tảng nhận biết tự do (Đạo Trời Đất).

Chuyên gia Hoàng Dương Bình chia sẻ về ý nghĩa việc thờ cúng tổ tiên của người Việt

Đỉnh cao của pháp thờ cúng tổ tiên là làm cho Bụt trong con người Việt  hòa với Tâm của Cha Trời mẹ Đất (Ảnh minh họa)

Chính khả năng  giữ liên hệ với nguồn năng lượng ấy, vị tổ tiên hùng mạnh ấy mà Đạo Trời Đất đã âm thầm chi phối các hình thức thờ cúng tổ tiên sau này của người Việt trong đó có hình thức lập bàn thờ cúng ông bà cha mẹ trong nhà. 

Vậy nên ảnh hưởng của Nho giáo là đúng về hình thức, nhất là thờ ông bà người thân tổ tiên đã mất nhưng khác nhau ở chỗ tâm thức thờ cúng người Việt đặt trên nền tảng của Hồn thiêng sông núi Việt và Tinh hoa dân tộc Việt. Đây là con đường khác hẳn với giá trị của Tống Nho, Hán nho...

Đỉnh cao của pháp thờ cúng tổ tiên là làm cho Bụt trong con người Việt  hòa với Tâm của Cha Trời mẹ Đất. 

- Ông đã từng chia sẻ rằng để biết rõ hơn về nét đẹp của phong tục thờ cúng tổ tiên mình, ta cần nhìn về lịch sử?

- Đúng vậy, người nông dân Việt có một câu rất hay: Sống có Tâm. Ý nghĩa của câu đó chính là việc sống có tổ tiên trong lòng. Và để sống có Tâm thì phải học cách liên lạc với Tâm và thờ cúng tổ tiên là một trong nhiều cách để mở toang cánh cửa cuộc đời, để biết tổ tiên không ở đâu xa cách cả. 

Lịch sử cũng vậy, Từ nền tảng của hình thức thờ tổ tiên bằng Tâm và ngộ Tâm thì những buổi đầu mở nước, người Việt  thờ người Mẹ Việt đầu tiên (Mẫu Địa)  có công khai phá đặt nền tảng cho nước nhà về sau. Vùng Thạch Thất - Hà Nội vẫn còn dấu tích mà người dân cho là mộ cũng là đền thờ Mẫu chủ. 

Mẫu chủ mang năng lượng của chân tiên và người Việt sau này thờ Mẫu thì ý nghĩa tâm linh chính là để tiếp xúc với nguồn chân khí  đó. Liên hệ với tổ tiên thông qua thờ Mẫu đã tôi luyện các phẩm chất nội sinh thuần Việt và qua đó tạo một trục tâm linh  bảo về nòi giống Việt,  bảo vệ đất nước Việt. Bỏ qua những trò lợi dụng Đạo Mẫu để phát triển mê tín dị đoan thì ta nên hiểu là thờ Mẫu hay không thì năng lượng Mẫu có sẵn trong bản năng của người Việt. 

Hòa cùng thờ Mẫu, người Việt còn thờ Thần linh, Thánh linh. Các nhà nghiên cứu gọi đây là tín ngưỡng đa thần, quan niệm “vạn vật hữu linh”. Có người tôn kính thờ phụng, có người không quan tâm và có người kỳ thị, phỉ báng, ứng xử ấy liên quan đến cấu trúc bản ngã, tâm tính  từng người.

Cũng như thờ Mẫu, người Việt xưa thờ Thần linh nhằm giữ được mối liên hệ với tổ tiên là Đạo Trời Đất (Đạo gốc). Thần linh là những hiện thân, những  biểu hiện sống động của Đạo. 

Ví dụ người Việt  xưa thờ các thần tự nhiên như thần Núi, thần Sông, thần Mưa gió chẳng hạn và qua đó tiếp nhận các kiến thức để sống thuận theo tự nhiên. Quan niệm của người Việt là Tâm càng sáng thì càng nhận ra quy luật phổ quát của đấng tự nhiên và  thông qua các vị thần, kiến thức tạo hóa được truyền đến tâm con người. Người Việt mình còn thờ các vị thần thánh hộ quốc như Thánh Tản Viên, Thần Kim Quy, Thánh Gióng chẳng hạn. 

Nhưng bằng trải nghiệm trong thiền định thì tôi nhận ra thần linh luôn sẵn sàng trợ giúp chúng ta rất cụ thể rất tự nhiên, quan trọng là ta có đón nhận hay không mà thôi.

 Chuyên gia Hoàng Dương Bình chỉ bạn cách kết nối Tâm mình với tổ tiên

 Khi đã thờ, tổ tiên là Thần là Phật thì bàn thờ phải sạch sẽ (Ảnh minh họa)

 

- PV: chúng ta đã nói về lịch sử tục thờ cúng tổ tiên và hiện tại tâm thức thờ cúng của người Việt đã đặt trên nền tảng vững chắc ấy. Bây giờ nhiều người hoang mang đặt câu hỏi về cái đích của việc thờ cúng.

- Chuyên gia Hoàng Dương Bình: Tôi nhớ một vị chân sư đã từng nói rất đúng, do nhân quả mà sau đó các long mạch lớn nhỏ bị yểm rất chặt, bị đóng lại vì thế con người và loài vật ở nước mình bị sống trong điều kiện yếm khí, phát triển không toàn diện, phong cách nhược tiểu, tủn mủn, cò con, làm ăn manh mún. Thay đổi chuyện đó là một cái đích.

Tôi thấy điều đó đúng. Cuộc sống muôn hình muôn vẻ và ai cũng có quan điểm về thờ cúng nhưng cần tự ý thức để thông qua hoạt động thờ cúng giúp cả người sống và người đã “khuất” được cân bằng hơn, hài hòa hơn mỗi ngày.

Theo tôi biết thì bàn thờ nhà nào có hương linh, biểu hiện của linh ấy là hư không, chân khí ấy xuất hiện thì có năng lượng hài hòa. Điều đó chứng tỏ tổ tiên đã về và nội lực xuất hiện ở nhiều dạng thức khác nhau.

Chân khí xuất hiện trên ban thờ cũng đồng nghĩa với việc mảnh đất đang sống xuất hiện cột khí lành và nếu như cột khí này hòa với cột khí dòng họ, dân tộc và đất nước thì gia đình đó, dòng họ đó sẽ cung cấp cho đời rất nhiều hiền tài. Cho nên ta hãy hướng về chuyện đó.

Chuyên gia Hoàng Dương Bình chỉ bạn cách kết nối Tâm mình với tổ tiên

Khi hạ lễ cần xin phép hạ lễ và nên hạ trong khi hương còn cháy (Ảnh minh họa)

- Theo ông làm thế nào để bàn thờ tổ tiên phát huy được hiệu quả, linh thiên, làm thế nào để Tâm mình kết nối với tổ tiên?

- Chúng ta đã bước vào kỷ nguyên Di Lặc với những sự thay đổi lớn lao. Ban thờ phát huy được hiệu quả là ban thờ tạo ra cột khí, gọi nôm na là long mạch mở, để làm được thì phải từ ý thức, ta cần hiểu: Doq hiểu nhầm mà khoảng 300 năm trở lại đây nhiều gia đình đã tách tổ tiên trời đất ra khỏi ban thờ, thậm chí không cho tổ tiên thần Phật đến nhà.  

Cần hiểu, người Việt xưa chưa bị ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa thì vẫn thờ cha Trời, mẹ Đất, các bậc Phật và các thần linh đất Việt. Điều nhiều vị thiền hành đều biết điểm cực kỳ quan trọng là các vị thần đất Việt luôn hướng người Việt đến các đích giác ngộ và truyền các Pháp giải thoát chứ không chỉ là gìn giữ non sông hay làm ăn sinh sống. Vậy nên giờ ta ý thức lại điều đó.

Quan trọng nhất là ở tấm lòng. Khi đã thờ, tổ tiên là Thần là Phật thì bàn thờ phải sạch sẽ, vật phẩm đưa lên bàn thờ cũng cần rửa sạch và đặt lên với thái độ trân trọng tôn kính. Bàn thờ nên đặt đèn (hoặc nến) và một cốc nước sạch. Khi thắp hương lên phải ngay ngắn, đợi hương cháy gần hết mới hạ vật phẩm. Bàn thờ ấy chỉ cần đặt hoa quả hay những đồ chay tịnh. 

Nói chung bàn thờ tạo hóa thần Phật ấy không để chung với bàn thờ gia tiên vì bậc giác ngộ khác nhau. Tuy nhiên do nhiều gia đình nhà chật chỉ có một bàn thờ duy nhất thờ ông bà cha mẹ mộc mạc đơn sơ, có thể làm thế này: Khi làm lễ nên để hoa quả trên ban thờ vì trên đó các bậc thần Phật ngự, còn đồ lễ cho người đã khuất nên để một mâm riêng trân trọng dưới bàn thờ. Trong các ngày rằm ngày giỗ cũng vậy.

Khi khấn chỉ cần cầu khấn thần Phật về phù hộ độ trì là được, không nhất thiết phải dông dài sách vở. Khi hạ lễ cần xin phép hạ lễ và nên hạ trong khi hương còn cháy. Khi khấn bao giờ cũng khấn trời đất, thần Phật trước rồi mới khấn tổ tiên họ mạc, cầu cho bản thân thì trước tiên cầu cho đất nước, dân tộc, mọi người thì Tâm của mình sẽ kết nối với Tâm tổ tiên. 

Không chỉ riêng dịp Tết, những dịp giỗ lễ nếu ai có hiểu và tổ chức được hoạt động thờ cúng như đã chia sẻ ở trên, theo tôi biết thì cột khí gia đình sẽ hòa vào với cột khí Trời Đất, hiệu quả là ở chỗ ấy. 

Chuyên gia Hoàng Dương Bình chỉ bạn cách kết nối Tâm mình với tổ tiên

Khi khấn chỉ cần cầu khấn thần Phật về phù hộ độ trì là được, không nhất thiết phải dông dài sách vở (Ảnh minh họa)

Lúc này Tâm cha Trời mẹ Đất kết nối với Tâm mọi người, cả người âm lẫn người dương đều tỏ ngộ, vô minh được chuyển hóa, nhân quả được tẩy rửa và lộc vào nhà. Nói thì dài thế nhưng thật ra tổ chức rất đơn giản, càng mộc mạc tự nhiên càng tốt.

Những gì tôi chia sẻ là nhận thức từ thiền định, không nên  tin theo máy móc mà nếu bạn cảm thấy phù hợp thì lại ngộ, lại tìm hiểu sâu hơn, tự nhận thức sáng suốt hơn.  Thờ cúng là thật lòng và khi đạt tới sự thật lòng thì trong tâm thức ấy đã có sự tôn kính và hiếu thuận với tổ tiên tâm linh. Năm mới đã đến, xin chúc các bạn vui khỏe và hạnh phúc.

- Chân thành cảm ơn những chia sẻ của chuyên gia.

Theo Màn Ảnh Sân Khấu
 

 

 

 

BOX: " Theo thiền ngộ thì tổ tiên mà người Việt thờ gồm Trời, Đất, các bậc Phật và các thần linh đất Việt. Các linh thần được thờ gồm 15 vị:  thờ Đất Nước, thờ Dân Tộc, Tổ Tiên, thờ Dòng Họ, thờ Gia Đình,  thờ Thần Hoàng, thờ thần Hài Hòa, thờ Thần Nông, thờ thần Khí Hậu, thờ thần Thổ Địa, thờ Thần Tài (khi thờ Thần Tài là có 2 linh thần là Thần Tài và Phật Di Lặc và đặc biệt do vận nước tốt lên mà hai linh thần đã tụ lại thành Thiên Thần Tài), thờ Thần Cộng Đồng, thờ Thần Thổ Công."

 
 
Bình luận

Tin tức mới

Đăng ký nhận tin tức qua Email

Nhập Email của bạn để nhận được những kiến thức và tin tức bổ ích nhất cho bạn và gia đình của bạn !

Fanpage