Ta có thể sống đời tâm linh mà không cần phải theo đạo nào (Hạnh phúc đích thực- Kỳ 15)

  20/02/2017

“Lắng nghe sâu và nói lời ái ngữ là phép thực tập chánh niệm thứ tư. Lắng nghe sâu cần niệm, định và lòng từ bi. Không có từ bi ta sẽ không nghe rốt ráo người khác. Khi ta biết lắng nghe, người kia sẽ đỡ khổ nhiều lắm, rồi ta nên dùng ái ngữ để chuyển tải cái thấy sâu sắc của ta cho người kia. Với sự tu tập Giới thứ tư, ta có thể tái lập truyền thông và đem hạnh phúc lại cho gia đình. Với sự thực tập lắng nghe sâu và những lời khiêm cung ái ngữ, các phe lâm chiến có thể đến với nhau dễ hơn. Tôi mong rằng, những vị lãnh đạo tâm linh phải giúp các vị lãnh đạo chính trị về phương diện này. Họ phải làm việc tay trong tay mới tìm giải pháp hòa bình cho hai bên được”.

Cuộc trò chuyện với Thiền sư Thích Nhất Hạnh về Hạnh phúc đích thực (Kỳ 15)

- Nhà báo Hoàng Anh Sướng: Thưa thiền sư! Thời đại chúng ta đang sống có rất nhiều những kỳ thị, chia rẽ, bạo động và căm thù. Nhiều cuộc xung đột chiến tranh đẫm máu đã và đang xảy ra mà nguyên nhân chủ yếu thường bắt đầu tự sự thiếu truyền thông giữa các bên. Những vấn đề này liệu có thể chuyển hóa, giải quyết bằng sự thực tập lắng nghe sâu và sử dụng ngôn từ hòa ái?

- Thiền sư Thích Nhất Hạnh: Chúng ta có thể áp dụng những phương pháp Bụt dạy để thúc đẩy hòa giải và mang lại sự hòa hợp trên thế giới. Tại Làng Mai, nước Pháp, chúng tôi đã từng tài trợ cho các nhóm người Palestine và Israel đến để thực tập cùng với chúng tôi.

Ban đầu, họ có rất nhiều khó khăn khi thực tập bởi cả hai nhóm đều chứa đầy năng lượng buồn giận và sợ hãi. Vì vậy, trong tuần đầu tiên, chúng tôi chỉ giới thiệu với họ phương pháp trở về với chính mình và ôm ấp năng lượng buồn giận, sợ hãi trong con người họ. Đó chính là thực tập hơi thở quán niệm thứ tám trong kinh Quán niệm hơi thở: “Thở vào, tôi làm cho các tâm hành trong tôi an tịnh. Thở ra, tôi làm cho các tâm hành trong tôi an tịnh”.

Chúng tôi chỉ cho họ phương pháp buông bỏ những căng thẳng, niềm đau trong cơ thể, cùng họ thực tập hơi thở có ý thức và đi thiền hành để chế tác niềm vui, hạnh phúc. Sang tuần thứ hai, cả hai nhóm đều được hướng dẫn phương pháp thực tập lắng nghe với tâm từ bi. Chúng tôi đã mời nhóm người Palestine nói lên những nỗi khổ, niềm đau mà họ đã trải qua. Chúng tôi khuyên họ chỉ nói lên niềm đau của mình mà không trách móc hay buộc tội, để cho phía bên kia có thể lắng nghe và hiểu được họ. Nhóm người Israel chỉ ngồi yên và lắng nghe. Họ không ngắt lời ngay cả khi họ nhận thấy có những tri giác sai lầm. Họ biết rằng sau này họ sẽ có dịp cung cấp thông tin để giúp cho người Palestine điều chỉnh lại nhận thức mình. 

- Và kết quả thế nào, thưa thiền sư?

- Phương pháp lắng nghe này đã mang lại những kết quả thật kỳ diệu. Lần đầu tiên, phía bên này đã nhận ra là những người ở phía bên kia cũng chịu nhiều khổ đau không kém gì họ. Khi hiểu được như vậy thì tự nhiên lòng xót thương bắt đầu tràn ngập trong trái tim và họ bớt khổ ngay tức thì. 

Sau hai tuần thực tập, cả hai nhóm người Palestine và Israel đều cảm thấy vơi bớt rất nhiều khổ đau trong lòng. Đến tuần thứ ba, họ có thể chia sẻ với nhau và nắm tay nhau cùng đi thiền hành. Họ đã hứa rằng khi trở về Trung Đông, họ sẽ tổ chức những hoạt động để những người khác có thể đến và học cách chuyển hóa khổ đau. Ở Pháp, hầu như năm nào chúng tôi cũng tổ chức những khóa tu như vậy. 

- Sở dĩ các cuộc đàm phán về hòa bình phần lớn không mang lại kết quả tốt đẹp là vì các bên đàm phán thường không tiến hành theo phương pháp “lắng nghe để hiểu, nhìn lại để thương” mà Bụt đã chỉ bày?

- Đúng vậy. Khi các bên bước vào bàn đàm phán về hòa bình, họ thường muốn bàn về vấn đề này ngay lập tức. Trong khi đó, các bên tham chiến vẫn còn mang đầy kỳ thị và căm thù. Với sự sợ hãi, giận dữ và nghi ngờ, họ không thể có niềm tin đối với nhau. Và vì vậy, các cuộc đàm phán thường lâm vào tình trạng khó khăn.

Theo phương pháp của đạo Bụt, khi các bên bước vào đàm phán về hòa bình, chúng ta không nên để họ bàn vào vấn đề ngay lập tức mà nên dành hai hoặc ba tuần để các bên thực tập buông bỏ những căng thẳng trong thân và tâm, làm lắng dịu năng lượng sợ hãi, giận dữ trong họ. Ta có thể sử dụng bài thực tập thứ tám trong kinh “Quán niệm hơi thở”. Chúng ta cần có những người nắm được hơi thở chánh niệm có mặt để yểm trợ, đóng góp năng lượng bình an và định tâm cho các bên xung đột. Và khi cả hai bên đều đã bình tĩnh hơn, lắng dịu hơn, chúng ta có thể mời họ thực tập lắng nghe nhau. Cả hai phía đều đã chịu quá nhiều khổ đau, dù họ thuộc phe thân chính phủ hay phe đối nghịch.

Chúng ta cần ít nhất là một tuần hoặc mười ngày để họ có thể nói lên những khổ đau mà họ đã phải trải qua. Nếu cả hai phía đều hiểu được niềm đau của nhau thì họ sẽ vơi bớt khổ đau. Khi tình thương yêu, lòng xót thương phát khởi trong trái tim của những người tham gia xung đột thì việc tiến hành đàm phán để đi đến hòa bình sẽ dễ dàng hơn rất nhiều.

- Tôi tin rằng, trái đất này sẽ không còn chiến tranh, xung đột đẫm máu nếu những vị lãnh đạo tinh thần của các truyền thống có thể giúp mọi người phép tu tập chánh niệm này. Nếu chúng ta luyện cách lắng nghe thật sâu để hiểu và buông bỏ được những cái thấy chưa trọn vẹn của mình, nếu chúng ta tập nói lời nhẹ nhàng ái ngữ để giúp bên kia hiểu chúng ta hơn, làm được như thế, thế giới này chỉ còn tràn ngập tình yêu thương, hòa bình và hạnh phúc.

- Đúng vậy. Có những người biết nói ái ngữ trong chính trường. Tôi cho rằng ông Barack Obama rất có khả năng ấy. Chiến tranh ở Afghanistan có thể chấm dứt bằng lắng nghe sâu và nói lời ái ngữ. Người Talibans cũng là con người như chúng ta. Họ cũng yêu nước, thương dân, yêu giống nòi. Ta có thể nói chuyện với họ. Tổng thống Hoa Kỳ Obama có thể mời họ ăn chiều ở Nhà Trắng, đi thiền hành chung, chia sẻ cho họ thấy những khó khăn của Hoa Kỳ, nhờ họ giúp và giúp họ giải quyết vấn đề Afghanistan.

Chúng ta cần những nhà lãnh đạo ngồi chung bên nhau như thế, không phải chỉ ngồi vào bàn để đàm phán mà dành thì giờ bên nhau như những người bạn, những người cùng tu tập làm đẹp cho hai dân tộc.

Ở Làng Mai, chúng tôi luôn tu tập như vậy. Cùng nấu ăn, dọn rửa, cùng ngồi thiền và chia sẻ pháp đàm, cùng cho nhau biết và lắng nghe nỗi khổ, niềm đau của nhau. Tôi nghĩ một cuộc đàm phán hòa bình nên tổ chức như thế. Chương trình là phải sống chung vài tuần bên nhau, chia sẻ những khó khăn, xây dựng những liên hệ rất con người. Hiểu nhau, hiểu những khó khăn và nỗi khổ của nhau hơn. Như thế thì những thương thuyết hòa bình có thể đi sâu hơn và dễ thành công hơn..

Như vậy, với sự tu tập Giới thứ tư, ta có thể tái lập truyền thông và đem hạnh phúc lại cho gia đình. Với sự thực tập lắng nghe sâu và những lời khiêm cung ái ngữ, các phe lâm chiến có thể đến với nhau dễ hơn. Tôi mong rằng, những vị lãnh đạo tâm linh phải giúp các vị lãnh đạo chính trị về phương diện này. Họ phải làm việc tay trong tay mới tìm giải pháp hòa bình cho hai bên được. Chúng ta cần nhiều kiên nhẫn, từ bi mới mong giúp giải quyết được cho Iraq và Afghanistan.

- Để làm được điều đó, ta có cần phải là thành viên của một tôn giáo nào không, thưa thiền sư?

- Không cần. Ta có thể sống đời tâm linh mà không cần phải theo đạo nào. Chỉ cái cách ta uống trà thôi cũng diễn tả được nếp sống tâm linh của ta. Ta phải uống trà cách nào mà mọi người đều tỉnh ra, thế giới của buổi uống trà sáng ra và hạnh phúc là một cái gì có thật lúc ấy. Ta không cần là Thượng Đế hay là tín đồ của một tôn giáo nào mới làm được việc đó. Sở dĩ ta không có thì giờ để làm việc ấy là vì lúc nào ta cũng đang chạy theo những ham muốn, cố làm thế nào để có thêm tiền, thêm quyền bính, thêm danh vọng bởi ta cứ nghĩ rằng, hạnh phúc đang nằm bên hướng ấy. Hạnh phúc chỉ có thể có bây giờ và ở đây thôi. Phép tu tập chánh niệm thứ tư là một cách tuyệt hảo có thể làm chấm dứt chiến tranh.

 

Nhà báo Hoàng Anh Sướng

Báo Tuổi trẻ và Đời sống

Bình luận

Tin tức mới

Đăng ký nhận tin tức qua Email

Nhập Email của bạn để nhận được những kiến thức và tin tức bổ ích nhất cho bạn và gia đình của bạn !

Fanpage