Nếu cứ ôm khư khư cái hận thù thì họ rất đáng tội nghiệp.(Hạnh phúc đích thực- Kỳ 16)

  20/02/2017

Nhiều người bị quá khứ giam hãm nên không biết sống hạnh phúc trong hiện tại, do đó họ không có tương lai. Nếu họ cứ ôm khư khư cái hận thù thì họ rất đáng tội nghiệp.

Cuộc trò chuyện với Thiền sư Thích Nhất Hạnh về “Hạnh phúc đích thực” (Kỳ 16)

- Nhà báo Hoàng Anh Sướng: Gần 40 năm qua, thiền sư đã bỏ ra rất nhiều tâm huyết và công sức để chia sẻ sự thực tập đạo Phật với người Tây phương. Nhờ vậy, đạo Phật ở các nước này phát triển rất nhanh và mạnh, được giới trẻ, giới trí thức hâm mộ nhiều. Tôi được biết, thiền sư còn mở những khóa tu tập riêng cho giới doanh nhân, luật sư, diễn viên Hollywood, an ninh, giới bảo hộ môi trường, giáo chức, cựu chiến binh... Người Tây phương không cần phải quy y nhưng vẫn có thể thừa hưởng kho tàng tuệ giác của đạo Phật để tháo gỡ khó khăn trong đời sống nội tâm, tái lập lại truyền thông với những người khác, trong đó có gia đình, đồng nghiệp, đem lại hạnh phúc trong đời sống hàng ngày. Vậy thiền sư có mở khóa tu riêng cho giới chính trị gia không? Họ đã tiếp nhận và vận dụng tinh thần của đạo Phật trong việc điều hành đất nước như thế nào?

- Thiền sư Thích Nhất Hạnh: Có. Tôi cũng đã tổ chức một số khóa tu cho giới dân biểu quốc hội Hoa Kỳ và nhiều nước khác. Cách đây vài năm, tôi cũng đã gặp ngài Chủ tịch quốc hội Ấn Độ. Chúng tôi đã bàn luận làm sao để xây dựng quốc hội thành một đoàn thể mà ở đó mọi người lắng nghe nhau bởi trước đó, tôi nghe có những buổi đàm luận rất bạo động. Có lần, một dân biểu nổi cáu đến mức cầm ghế phang một dân biểu khác.

Ở nước ngoài, một dân biểu thường thuộc về một đảng và phải nói theo đường lối của đảng mình nên họ không được hoàn toàn tự do nói kinh nghiệm sâu sắc của mình khi phát biểu. Nếu mình dùng ngôn từ nặng nề thì sẽ làm phía bên kia nổi giận, rồi chửi mắng lại. Như vậy là không có ái ngữ, không có lắng nghe.

Trong khi đó, dân biểu phải hiểu rằng dân chúng bầu mình lên là để lắng nghe và để chia sẻ kinh nghiệm, tuệ giác của mình, học hỏi nhau để có thể làm ra những đạo luật, đi tới những quyết định đúng đắn nhất, mang lại hạnh phúc cho dân, cho nước.

Tôi đã đề nghị với ông Chủ tịch quốc hội Ấn Độ rằng: Trước mỗi buổi họp quốc hội, mọi người nên đọc một bài quán niệm, thực hành một bài thiền, đọc một đoạn văn về bổn phận của người dân biểu. Do đó, trong phiên họp này, mọi người phải lắng nghe nhau, sử dụng ngôn từ hòa ái, đừng tức giận, đừng buộc tội, đừng chua chát, đừng lên án nhau. Ông chủ tịch của buổi họp nên có một cái chuông. Mỗi khi thấy không khí của buổi họp căng thẳng, nóng bỏng, tranh chấp thì ông có thể thỉnh một tiếng chuông cho mọi người hít vào, thở ra cho đến khi nào không khí căng thẳng lắng xuống thì mới tiếp tục phát biểu.

Ngài Chủ tịch Quốc hội Ấn Độ rất thích thú với đề nghị này. Mười ngày sau, ông đã cho xây dựng Ủy ban đạo đức để lo lắng cho quốc hội. Ngài có mời tôi trở về để nói chuyện với toàn quốc hội về ái ngữ và lắng nghe nhưng tôi đã không có cơ hội trở lại. Sau này, ngài chủ tịch quốc hội đã trở thành tổng thống của Ấn Độ.

Nhờ tu tập theo chánh niệm rất nhiều người đã xóa bỏ được hận thù trong quá khứ

- Lịch sử Việt Nam là lịch sử của 4.000 năm dựng nước và giữ nước, của những cuộc kháng chiến hiển hách, oai hùng chống giặc ngoại xâm. Trong khói lửa chiến tranh, tinh thần đoàn kết toàn dân sáng ngời hơn bao giờ hết. Theo thiền sư, đạo Phật đã đóng góp gì vào tinh thần đoàn kết, yêu thương ấy?

- Đạo Phật ngày xưa giúp đất nước nhiều lắm. Học giả Hoàng Xuân Hãn đã nói: Đạo Phật giúp đời Lý – một triều đại thuần từ nhất trong lịch sử, khi từ vua quan tới dân đều thực tập đạo Phật. Đời Trần cũng vậy. Sau khi chiến thắng quân Nguyên Mông, quan quân có đệ trình lên vua Trần Thánh Tông một hòm tài liệu của một số viên chức chính quyền đã liên lạc với giặc. Nhưng vua Trần Thánh Tông đã đem hòm tài liệu đốt trước mặt bá quan để yên lòng trăm họ bởi chúng ta đã giành được độc lập, đẩy lui được quân thù thì cần nhất bây giờ là đoàn kết quốc gia. Đó là hành động phát sinh từ tuệ giác của đạo Phật.

Hiện giờ, ta cũng có thể học theo những hành động như thế. Cố nhiên, ở một vài giai đoạn lịch sử, trong chiến tranh, chúng ta đã bị chia rẽ, có những ý thức hệ đối chọi nhau, có những nhận thức khác nhau. Chúng ta phải làm thế nào để buông bỏ thái độ đó đi. Đừng cho rằng chỉ có lý thuyết của chúng tôi là đúng còn mọi lý thuyết khác đều sai lầm hết. Thái độ bám vào một chủ thuyết, không bao dung đó sẽ tiếp tục làm cho dân ta khổ.

Giới luật Tiếp Hiện của chúng tôi có đưa ra tinh thần đạo Phật là không thờ phụng bất cứ một chủ nghĩa nào, một lý thuyết nào, kể cả đó là lý thuyết Phật giáo. Đạo Phật đưa ra những phương tiện để tu tập, để học hỏi, để chuyển hóa bản thân chứ không phải là những lý thuyết để thờ phụng, để phát động những cuộc chiến đẫm máu. Tôi nghĩ thái độ đó rất cần thiết.

Vua A Dục ngày xưa sau khi thống nhất đất nước đã đi tu, yểm trợ cho các tôn giáo để các tôn giáo thống nhất nhân tâm. Vì thế, vua A Dục đã thống nhất được nhân tâm sau khi thống nhất lãnh thổ. Chúng ta nên học bài học đó. Áp dụng đạo Phật là để buông bỏ những hận thù trong quá khứ. Đó là một trong những thực tập mà ta có thể thực hiện ngay, thống nhất lòng người, ôm lấy nhau như đồng bào.

- Thiền sư là người thành lập dòng tu tiếp hiện, hành trì theo lý tưởng “Đạo phật đi vào cuộc đời”, vậy cá nhân thiền sư đã có những hành động cụ thể nào để xóa bỏ những hận thù, hiềm tị, đau khổ trong quá khứ, góp phần gắn kết khối đại đoàn kết dân tộc giữa cộng đồng người Việt và người Việt, giữa người Việt và cộng đồng thế giới?

- Năm 2008, khi tôi và tăng thân Làng Mai về Việt Nam lần thứ 2, được phép của Thủ tướng chính phủ, chúng tôi đã tổ chức 3 đại trai đàn chẩn tế cầu siêu bình đẳng giải oan cho người Bắc, người Nam, cho người cộng sản và cả cho người chống cộng sản. Đó là tuệ giác của Nhà nước Việt Nam. Đó là lần đầu tiên người cộng sản và những người chống cộng sản được ôm lấy nhau để cùng khóc thương, cầu nguyện cho 6 triệu người chết, trong đó có bao người chết oan. Thực tập đó theo đúng tinh thần đạo Phật, buông bỏ những hận thù, bực bội, khổ đau trong quá khứ, đóng góp vào sự thống nhất lòng người.

Công việc đó cần phải được tiếp tục, mọi giới đều phải đóng góp vào. Ba trai đàn chẩn tế cũng chỉ là sự bắt đầu. Tôi được biết nhiều vị thượng tọa, đại đức cũng đã và đang tổ chức những trai đàn như vậy ở các địa phương. Đó là sự tiếp nối. Chúng tôi nghĩ rằng những công việc như thế rất quan trọng, bởi thống nhất lòng người là điều căn bản. Tôi nghĩ hiện chúng ta có điều kiện làm việc đó. Những người Phật tử hiện đại hóa, làm mới được đạo Phật thì đạo Phật đóng góp được rất nhiều trong sự nghiệp thống nhất lòng người.

- Nhưng trong suốt thời gian hai tháng ở Mỹ, đây đó tôi vẫn nhìn thấy những ngọn lửa hờn giận, căm thù còn  âm ỷ cháy trong lòng một số người Việt. Thiền sư có cách nào giúp họ dập tắt, chuyển hóa được ngọn lửa ấy?

- Chúng tôi đã giúp được rất nhiều người Việt ở Hoa Kỳ thoát khỏi ngục tù của quá khứ. Nhưng cũng nhiều người rất khó vượt qua vì trong quá khứ họ có những chức vị, quyền lợi và họ không thể chấp nhận được việc họ bị mất đi những chức vị, quyền lợi ấy. Họ trở nên hận thù. Cả những Phật tử cũng trở thành đối tượng hận thù của họ. Họ có thể chửi mắng, bôi nhọ...

Riêng về phần chúng tôi, chúng tôi không đau khổ gì hết mà chỉ thấy tội nghiệp cho họ. Vì bản thân họ bị quá khứ giam hãm nên họ không biết sống hạnh phúc trong hiện tại, do đó họ không có tương lai. Nếu họ cứ ôm khư khư cái hận thù thì họ rất đáng tội nghiệp. Chúng tôi chỉ làm tối đa những gì có thể làm được, còn có lẽ phải nhờ một sự kì diệu nào đó, một ngày họ sẽ nhận ra thì đó là hạnh phúc của họ và đó chính là sự giác ngộ.

“Đạo Phật đưa ra những phương tiện để tu tập, để học hỏi, để chuyển hóa bản thân chứ không phải là những lý thuyết để thờ phụng, để phát động những cuộc chiến đẫm máu. Vua A Dục ngày xưa sau khi thống nhất đất nước đã đi tu, yểm trợ cho các tôn giáo để các tôn giáo thống nhất nhân tâm. Vì thế, vua A Dục đã thống nhất được nhân tâm sau khi thống nhất lãnh thổ. Chúng ta nên học bài học đó. Áp dụng đạo Phật là để buông bỏ những hận thù trong quá khứ. Đó là một trong những thực tập mà ta có thể thực hiện ngay, thống nhất lòng người, ôm lấy nhau như đồng bào”.

Hoàng Anh Sướng

Theo Báo Tuổi trẻ & Đời sống

 

Bình luận

Tin tức mới

Đăng ký nhận tin tức qua Email

Nhập Email của bạn để nhận được những kiến thức và tin tức bổ ích nhất cho bạn và gia đình của bạn !

Fanpage