Liệu có thể cúng ông Công ông Táo bằng cá vàng mã thay cá thật?

  28/01/2016

" Ý nghĩa tâm linh sâu sắc nhất của việc cúng cá chép ấy là thẳm sâu trong tâm thức mỗi người Việt mình vẫn hướng tới khát vọng hướng tới việc hoàn thiện bản thân để vượt lên chính mình, được là chính mình, tự do, hạnh phúc..."

Xin chào chuyên gia và cộng đồng bạn đọc

Cháu có một thắc mắc muốn tham khảo ý kiến của chuyên gia. Chuyện là cháu mới lấy chồng và ra ở riêng từ tháng 6 vừa rồi. Sắp tới là đến dịp tháng Chạp cúng ông Công ông Táo về trời. Hàng năm, việc cúng ông Công ông Táo trong nhà thường được mẹ cháu chuẩn bị. Nhưng năm nay, vợ chồng cháu đã ra ở riêng nên cháu phải tự chuẩn bị mọi thứ.

Cháu thấy truyền thống của người Việt vào ngày ông Công ông Táo về trời, ngoài mâm cơm cúng còn phải đặc biệt có cá vàng. Đây được coi là phương tiện để ông Công ông Táo về trời báo cáo Ngọc Hoàng. Sau khi cúng xong, cá vàng sẽ được phóng sinh ra ngoài sông hồ. 

Cháu muốn hỏi việc phóng sinh này thực sự có ý nghĩa tâm linh gì? Và hiện nay cháu thấy nhiều người còn dùng cá vàng mã thay cá thật khi cúng ông Công ông Táo. Việc này trước nay chưa thấy có trong tập tục truyền thống của người Việt mình. Vậy dùng cá vàng mã thay cá thật có được không, thưa chuyên gia?

Nguyễn Thanh An (Hải Phòng)

 

Bạn thân mến!

Người Việt chúng ta thường cúng tiễn ông Công ông Táo về trời vào dịp cuối năm. Ngoài mâm cơm cúng thì mọi người còn dâng cả cá chép để các ngài cưỡi bay về trời báo cáo thành quả một năm của người Việt dưới trần thế. Khi lễ xong, nhiều nhà sẽ mang cá ra ngoài ao hồ phóng sinh.

Phóng sinh, nói một cách dễ hiểu là giải phóng cho những chú cá ấy khỏi cảnh nuôi thả, giam cầm, chết chóc để về với thế giới tự nhiên. Cá ấy không những thoát chết mà còn được sống một cuộc sống tự do, được sinh ra một lần nữa.

Có nhiều động cơ để mọi người thả cá về ao hồ, sông suối, ví dụ thấy người ta làm mình cũng làm, hoặc ý thức  giữ truyền thống. Nhiều bạn học Phật, đọc kinh dược sư  thì tin rằng gieo nhân tốt gặp quả lành, tin rằng phóng sinh là việc tốt giúp tiêu trừ được bệnh tật, thoát khỏi các kiếp nạn.

Thả cá phóng sinh - gieo nhân tốt gặt quả lành (Ảnh: laodong)

Điều đó rất dễ hiểu và đó cũng là ý nghĩa tâm linh. Còn nhiều diễn giải khác, tuy nhiên muốn biết ý nghĩa tâm linh sâu thẳm cao đẹp ta cần hiểu Đạo của Tổ tiên. Có lần đến một ngôi chùa cổ, tôi may mắn gặp một vị chân sư, qua ngộ thiền thì cho biết thế này:

Các tộc người Việt mình xưa không đặt vấn đề có thần linh hay không và tổ tiên ta coi đó là hiển nhiên, hơn nữa thần linh cũng hiện diện trong Tâm mỗi người.  Ngoài ra trong lịch sử có rất nhiều người nhìn thông ba cõi nên họ có thể chứng nhận nhiều điều. Theo vị chân sư, để chuẩn bị cho sự ra đời của nước Việt ngày nay thì khoảng 8.000 năm về trước nữa, trên thiên giới có gửi xuống hạ giới nước Việt ngày nay nhiều vị thần, các vị ấy  phụ trách các lĩnh vực khác nhau.

Trong các thần hạ giới có những vị như là Thần Thổ Công, Thần Thổ Địa, Thần Địa Tạng, Thần Địa Giới và Thần Gia đình, Thần Cộng Đồng, Thần Nông... Họ xuống để chuẩn bị cho việc ra đời một nước Việt .

Sau đó khoảng hơn 7300 người Việt bắt đầu khai khẩn mở nước và thờ Mẫu (xưa sống theo mẫu hệ, thờ mẹ Đất) và các vị thần linh trong đó có Thần Thổ Công và Thần Thổ Địa đất Việt. Theo vị chân sư, lĩnh vực phụ trách của các thần rất rộng lớn bao gồm vạn vật trong lòng đất (Thần Thổ Địa) và trên mặt đất (Thần Thổ Công). 

Các bậc ấy vẫn báo cáo tình hình lên thiên giới, đây là việc thường xuyên theo luật trời đất. Nội dung báo cáo toàn diện về kinh tế, văn hóa, xã hội... dân gian nôm hóa là ông Công ông Táo báo cáo thiên đình chuyện “bếp núc” của trần gian cho gần gũi, dễ hiểu.

Trong các thành tựu ấy, điều Thần Táo và các bậc Cha Ông Ngọc Hoàng trên thiên giới mong chờ nhất chính là việc có người Việt thoát khỏi vô minh, nhận ra chân lý thường hằng, giác ngộ thành tiên, thành Phật.

Không chỉ riêng con người, các sinh linh cũng được tiến hóa và đặc biệt các vị thuộc bậc “linh” như hạc, rùa, cá chép... cũng “hóa rồng” thành tiên. Nghĩa là có những vị sống ở hình dạng các con vật nhưng nguồn gốc là thần tiên, vì một lý do nào đó đã về trần gian tu tập và giúp đời, nay tỏ ngộ thì lại về trời làm thần linh với những phẩm chất cao hơn xưa.

Biểu tượng cá chép hóa rồng, hình ảnh ông Táo cưỡi cá chép ấy bay lên trời chính là biểu tượng của thành tựu cao nhất được đưa vào báo cáo. Việc cúng cá chép hay cá vàng xuất phát từ tâm thức ấy. Cá thành Tiên và người thành Phật. 

Thông qua câu chuyện của vị chân sư, tôi không đặt vấn đề đúng hay sai, mà hiểu ý nghĩa tâm linh sâu sắc nhất của việc cúng cá chép ấy là thẳm sâu trong tâm thức mỗi người Việt mình vẫn hướng tới khát vọng hướng tới việc hoàn thiện bản thân để vượt lên chính mình, được là chính mình, tự do, hạnh phúc. 

Có thể cúng cá vàng mã thay cá thật (Ảnh: nguoiduatin)

Còn như bạn hỏi việc dùng cá vàng mã thay cá thật có được không? Tôi hiểu là hoàn toàn được vì đây là vấn đề Tâm và Thức. Con cá thật hay giấy chỉ là tượng trưng mà mình đặt tâm, đặt tấm lòng chân thành vào đó. Chuyện cúng cá giấy cũng có từ xưa đấy.

Tôi nhớ thời bao cấp, ở miền núi không có cá, mọi người thường nhờ thầy cúng  cắt giấy có hình vẽ một hai con cá, hoặc tự vẽ những con cá chép lên giấy dó và đem về đốt tiễn ông Công ông Táo. Hồi ấy nghèo đói quá có khi vài tháng mới được ăn cá nên nếu có cá chép (loại nhỏ bằng ba ngón tay thôi) thì cũng không thả đi mà để đến Tết ăn.

Nhưng nói thế không có nghĩa là không phóng sinh, khi lớn lên tôi mới hiểu phóng sinh rất tốt nếu như ta hiểu và có trách nhiệm sâu sắc việc mình làm. Hôm ấy ta thả cá về nơi càng tự do càng tốt, chứ phóng sinh cẩu thả xuống ao cho người khác bắt ngay sau đó thì thật không nên. Ý thức quyết định số phận mà!

Thân mến!

Hoàng Dương Bình
Theo màn ảnh sân khấu
Bình luận

Tin tức mới

Hoàng Nhân: Làm từ thiện thật tâm và trá hình khác nhau thế nào?

Hoàng Nhân: Làm từ thiện thật tâm và trá hình khác nhau thế nào?

Gần đây, làm từ thiện đôi khi giống như mốt, như một trào lưu tô điểm cho bản thân, nhiều người còn nhân cơ hội từ thiện để… vứt đồ cũ, làm đẹp lý lịch hay chụp ảnh tự sướng post Facebook câu like! Vậy, làm từ thiện thật tâm khác từ thiện trá hình như thế

Đăng ký nhận tin tức qua Email

Nhập Email của bạn để nhận được những kiến thức và tin tức bổ ích nhất cho bạn và gia đình của bạn !

Fanpage